سی تی سیمولیشن چیست؟
واژه Simulation در زبان انگلیسی به معنای «شبیهسازی» است. سی تی سیمولیشن در واقع یک جلسه تصویربرداری و برنامهریزی است که پیش از شروع جلسات اصلی پرتودرمانی انجام میشود.
نکته بسیار مهم: در جلسه سی تی سیمولیشن، اشعه درمانی به بیمار تابانده نمیشود. این مرحله با استفاده از تصویربرداری CT انجام میشود تا تصاویر دقیق لازم برای طراحی برنامه پرتودرمانی تهیه شود.
تصاویر به دست آمده از این مرحله، به تیم درمان کمک میکند تا موقعیت بدن، ناحیه مورد نظر برای درمان و ارتباط آن با بافتها و اندامهای اطراف را با دقت بررسی کند.
چرا انجام سی تی سیمولیشن ضروری است؟
پرتودرمانی یک روش درمانی دقیق است. هدف برنامهریزی درمان این است که دوز مناسب پرتو به بافت هدف برسد و تا حد امکان از بافتها و اندامهای سالم اطراف محافظت شود.
برای رسیدن به این هدف، تیم درمان باید اطلاعات دقیقی درباره آناتومی بدن بیمار و موقعیت ناحیه مورد درمان داشته باشد.
تصاویر CT Simulation یکی از پایههای مهم برنامهریزی پرتودرمانی هستند و به تیم درمان کمک میکنند موقعیت مناسب بیمار و نحوه اجرای درمان را برای جلسات بعدی مشخص کنند.
مدت زمان سی تی سیمولیشن چقدر است؟
مدت زمان این فرآیند بسته به محل درمان، نوع تصویربرداری، نیاز به وسایل ثابتکننده و دستورالعمل مرکز درمانی متفاوت است.
در بسیاری از موارد، بیمار باید حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه برای انجام مراحل مختلف این جلسه در مرکز درمان حضور داشته باشد.
در روز سی تی سیمولیشن چه اتفاقی میافتد؟
آشنایی با مراحل کار میتواند به شما کمک کند با آرامش بیشتری در جلسه شبیهسازی حاضر شوید.
مرحله اول: آمادهسازی اولیه
ممکن است از شما خواسته شود لباس مخصوص بیمارستان بپوشید یا برخی وسایل شخصی را خارج کنید.
بسته به محل درمان و دستور پزشک، ممکن است لازم باشد مثانه پر یا خالی باشد. در برخی موارد نیز برای بهتر دیده شدن بعضی ساختارها ممکن است ماده حاجب خوراکی یا تزریقی مورد استفاده قرار گیرد.
مرحله دوم: تنظیم وضعیت قرارگیری
تکنسینهای رادیوتراپی شما را روی تخت دستگاه قرار میدهند و وضعیت مناسب بدن را تنظیم میکنند.
وضعیت انتخابشده باید به گونهای باشد که بیمار بتواند آن را در جلسات درمانی بعدی نیز تا حد امکان تکرار کند.
مرحله سوم: استفاده از وسایل ثابتکننده
برای کاهش حرکت بدن و افزایش دقت در اجرای درمان، ممکن است از وسایل بیحرکتکننده مخصوص استفاده شود.
بالشتکهای فرمپذیر
Vacuum Cushionها میتوانند با شکل بدن بیمار تطبیق پیدا کنند و به حفظ وضعیت مناسب کمک کنند.
ماسکهای ترموپلاستیک
در برخی درمانهای سر و گردن، از ماسکهای مخصوص برای ثابت نگه داشتن موقعیت سر و گردن استفاده میشود.
توجه: استفاده از این وسایل معمولاً برای افزایش دقت درمان است و تیم درمان تلاش میکند وضعیت بیمار تا حد امکان راحت باشد.
مرحله چهارم: انجام اسکن
پس از تنظیم وضعیت، تخت به آرامی وارد دهانه دستگاه CT میشود.
در طول تصویربرداری، مهم است که تا حد امکان بیحرکت بمانید و دستورهای تکنسین را دنبال کنید.
تکنسینها از طریق سیستمهای ارتباطی و تصویری با شما در ارتباط هستند و روند تصویربرداری را کنترل میکنند.
مرحله پنجم: علامتگذاری روی پوست
برای اینکه وضعیت بدن در جلسات بعدی درمان با دقت بیشتری تکرار شود، ممکن است نقاط مشخصی روی پوست علامتگذاری شوند.
این علامتها ممکن است با ماژیک مخصوص پزشکی انجام شوند یا در برخی شرایط، چند نقطه بسیار کوچک به صورت دائمی روی پوست ایجاد شود.
این علامتها مانند مختصات و راهنمای درمان عمل میکنند و به تیم درمان کمک میکنند وضعیت بیمار را در جلسات مختلف تا حد امکان دقیق تکرار کنند.
پس از سی تی سیمولیشن چه اتفاقی میافتد؟
پس از پایان جلسه شبیهسازی، بیمار معمولاً میتواند طبق دستور تیم درمان مرکز را ترک کند.
در ادامه، پزشک متخصص رادیوتراپی انکولوژی و متخصصان فیزیک پزشکی تصاویر به دست آمده را بررسی کرده و با استفاده از نرمافزارهای تخصصی، برنامه درمانی بیمار را طراحی میکنند.
پزشک متخصص
حجم هدف و ساختارهای حساس اطراف آن را بررسی کرده و اهداف درمانی را مشخص میکند.
متخصص فیزیک پزشکی
با استفاده از سیستمهای برنامهریزی درمان، نحوه تابش و توزیع دوز را محاسبه و ارزیابی میکند.
برنامه نهایی درمان
پس از بررسی و تأیید برنامه، درمان بر اساس نقشه طراحیشده آغاز میشود.
توصیههایی برای کاهش استرس
اگر اولین بار است که برای CT Simulation مراجعه میکنید، نگرانی داشتن طبیعی است. دانستن چند نکته ساده میتواند تجربه شما را راحتتر کند.
ارتباط برقرار کنید
اگر هنگام قرارگیری روی تخت احساس درد یا ناراحتی دارید، حتماً به تکنسینها اطلاع دهید.
آرامش خود را حفظ کنید
تصویربرداری CT Simulation یک مرحله تشخیصی و برنامهریزی است. آرام نفس بکشید و دستورهای تیم درمان را دنبال کنید.
مراقب علامتهای روی پوست باشید
اگر روی پوست شما با ماژیک علامتگذاری شده است، از شستوشوی شدید یا لیف کشیدن روی آن ناحیه خودداری کنید.
سوالات خود را بپرسید
اگر درباره روند تصویربرداری، ثابتکنندهها یا مراحل بعدی سوالی دارید، حتماً از پزشک یا پرتوکاران بخش بپرسید.
سوالات مهم بیماران
آیا CT Simulation درد دارد؟
خود تصویربرداری CT معمولاً بدون درد است. ممکن است قرار گرفتن در وضعیت ثابت برای بعضی بیماران کمی ناخوشایند باشد، اما در صورت ناراحتی باید به تیم درمان اطلاع دهید.
آیا در این جلسه اشعه درمانی دریافت میکنم؟
خیر. این مرحله برای تهیه تصاویر و برنامهریزی درمان انجام میشود و با جلسات پرتودرمانی اصلی متفاوت است.
بعد از CT چه زمانی درمان شروع میشود؟
زمان آماده شدن برنامه درمانی به شرایط بیمار و پیچیدگی برنامه بستگی دارد. تیم درمان زمان شروع جلسات را به شما اعلام خواهد کرد.
توجه مهم: اطلاعات این مقاله برای آشنایی عمومی با فرآیند CT Simulation تهیه شده است. مراحل آمادهسازی، نیاز به ماده حاجب، وضعیت مثانه، نوع وسایل ثابتکننده و سایر جزئیات ممکن است بر اساس محل درمان و برنامه پزشکی هر بیمار متفاوت باشد. همیشه دستور تیم درمان خود را در اولویت قرار دهید.